Z Małopolska w II Wojnie Światowej

FREISLER Jan.      
Urodzony w 1915 r. Syn Jadwigi. Był żołnierzem Obwodu Nowy Sącz w Inspektoracie Nowy Sącz Amii Krajowej. Używał pseudonimów „Czarny Jaś”, „Drapała”, „Ksawery”, „Sądecki”, „Skowron”. Zorganizował sieć kurierską. Był kurierem. W styczniu 1940 r. zatrzymano go w „kotle” w Bukowsku. Ponieważ nie miał przy sobie broni i konspiracyjnej poczty został zwolniony przez Grenzschutz zmylony jego niemieckim nazwiskiem i brakiem adnotacji na listach poszukiwanych (ścigano go jako „Sądeckiego”). W 1940 r. został aresztowany w zasadzce w Kostolanach nad Hornadem gdy prowadził emisariusza Mieczysława Hernaszewskiego. Wrzucił do rzeki resztki pakietu z pocztą i pieniędzmi niezniszczonego przez kwas. Pobito go za to do utraty przytomności. Wiosną 1940 r. przeprowadził z Nowego Sącza do Budapesztu Jana Wacława Felczaka. Przeprowadzał wiosną 1941 r. „Piaseckiego”. Został zatrzymany przez Hlinkową Gardę i przekazany Niemcom w Muszynie. Zbiegł z aresztu. 19 marca 1941 r. został przewieziony do więzienia w Preszowie. Tego samego dnia rozbroił strażnika na więziennej dyżurce i zbiegł. Po przepłynięciu rzeki Torysy zmylił pogoń. Po dwóch dniach był na Węgrzech. 23 września 1941 r. Gestapo przeszukało jego mieszkanie przy ul. Nawojowskiej 70 w Nowym Sączu. Aresztowano wówczas jego matkę Jadwigę. Mianowano go na stopień podporucznika. Dowodził oddziałem partyzanckim o kryptonimie „Świerk” składającym się z byłych kurierów. Wiosną 1944 r. dowodził plutonem 9. kompanii 1. pułku strzelców podhalańskich Armii Krajowej. W marcu 1944 r. po zajęciu Węgier przez Niemców poszedł do Budapesztu po żonę i dziecko. Został aresztowany. Zbiegł z więzienia w Preszowie, a następnie dzięki pomocy inspektora słowackiej straży granicznej Eugena Pasca ze strażnicy w Litmanowej. Odbył 100 razy trasę kurierską do Budapesztu, przerzucił 400 żołnierzy i blisko 1000 osób cywilnych na Węgry. Po wojnie mieszkał w Kraju. Po wkroczeniu Sowietów przywiózł z Londyn szyfry dla I Zarządu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Kursował na tej trasie kilka razy. Został aresztowany 31 października 1945 r. przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Był represjonowany przez komunistów.     
Zmarł w 1964 r. w Warszawie na serce.       
Odznaczony Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari, dwukrotnie Krzyżem Walecznych i Krzyżem Partyzanckim.        
Filar Alfons, U podnóża Tatr, Warszawa 1985, s. 72, 73; Filar Alfons, Za pasem broń. (Z dziejów ruchu oporu na Podhalu), Warszawa 1989, s. 71; Kozaczka Adam, Cień antropoida, Kraków 1977, s. 19; Mianowski Tomasz, Schroniska górskie w Karpatach Polskich w latach 1939-1945, Warszawa 1987, s. 66, 113; Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939-1945, Warszawa 1988, s. 142; Ślaski Jerzy, Bitwa-Fundament, Warszawa 1985, s. 303; Terlecki Ryszard, Dyktatura zdrady. Polska w 1947 roku, Kraków 1991, s. 25; Wnuk Włodzimierz, Walka podziemna na szczytach, Warszawa 1980, s. 158, 159, 161;