Z Małopolska w II Wojnie Światowej

NIEZGODA Piotr.

Urodzony 24 grudnia 1875 r. w Bukowej koło Jasła. Syn Wojciecha i Katarzyny z d. Pacana. W 1886 r. rozpoczął naukę w gimnazjum w Jaśle. W latach szkolnych działał w kółkach samokształceniowych i organizacji niepodległościowej „Związek Żuawów”. W 1894 r. po zdaniu z odznaczeniem matury, podjął studia w Seminarium Duchownym w Przemyślu. 6 czerwca 1898 r. przyjął święcenia kapłańskie w katedrze w Przemyślu z rąk biskupa przemyskiego Łukasza Soleckiego. Po uzyskaniu święceń został wikariuszem w Błażowej koło Rzeszowa. 3 września 1900 r. przeniesiono go na wikariusza do Nienaszowie koło Jasła, a 18 lipca 1901 w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Jaśle. 4 lipca 1902 r. został wikariuszem w parafii katedralnej w Przemyślu. Był również katechetą w okolicznych szkołach przemysłowych i powszechnych w Grochowcach, Łuczycach, Nehrybce, Ostrowie, Pikulicach, Pralkowcach i Witoszyńcach. 24 września 1903 r. został powołany do czynnej służby wojskowej w armii austriackiej. Był kapelanem garnizonu i szpitala wojskowego w X Korpusie w Przemyślu. 4 sierpnia 1914 r. wyruszył na front jako kapelan 2. Dywizji Piechoty z Jarosławia, z którą przeszedł szlak bojowy od Kraśnika aż po Łuck i Kowel. Z końcem października 1916 r. został kapelanem szpitala w Lublinie. 14 listopada 1916 r. otrzymał awans na stopień starszego kapelana (oberkurata). Od 1917 r. pracował w Ministerstwie Wojny w Wiedniu jako referent w Wydziale Metrykalnym (Kriegsmatrikelabteilung). W listopadzie 1917 r. wyjechał na front włoski nad Piawę, jako kapelan 24. Dywizji Piechoty z Przemyśla. 1 listopada 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego. W marcu 1919 r. został szefem sekcji IX Duchownej w Oddziale IV Głównego Kwatermistrzostwa Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Zadaniem sekcji było pośredniczenie między kapelanami na froncie a Kurią Biskupią. 11 grudnia 1919 r. został dziekanem generalnym przy Naczelnym Dowództwie Wojska Polskiego oraz szefem I Sekcji Personalnej. W 1919 r. mianowano go na stopień dziekana generalnego (generała brygady). 22 kwietnia 1921 r. został dziekanem generalnym Dowództwa Okręgu Korpusu nr V w Krakowie. Przyczynił się do wykupienia kościoła Św. Agnieszki, zamienionego przez Austriaków na magazyny, który stał się kościołem garnizonowym Krakowa. W 1926 r. został proboszczem utworzonej przy nim parafii wojskowej. Jednocześnie od 19 października 1920 r. do 1928 r. był członkiem Komisji Rewizyjnej przy Kurii Biskupiej Wojska Polskiego. W latach 1923-1926 był oficjałem, a następnie sędzią Sądu Biskupa Polowego Wojska Polskiego. 30 grudnia 1930 r. przeszedł w stan spoczynku. Otrzymał wówczas pisemne uznanie od biskupa polowego Wojska Polskiego Stanisław Galla: „Rozstając się z tak wybitnym pracownikiem w szeregach katolickiego duszpasterstwa wojskowego, pragnę podkreślić ofiarną pracę kapłańską Przewielebnego ks. Prałata dla dobra żołnierza polskiego, zarówno w szeregach b. armii zaborczej, jak również w Armii Polskiej. Zwłaszcza w okresie tworzenia się Wojska Polskiego okazał czcigodny ks. Prałat serdeczne oddanie drogiej dla nas sprawie, już to w ciężkich chwilach Przemyśla, już to na stanowisku dziekana generalnego przy Naczelnym Dowództwie, już to wreszcie w czasie pokoju na urzędzie dziekańskim w Krakowie. Umiejętność kierownictwa, działalność kaznodziejska i pisarska, uczynność, oddanie w służbie Kościoła i Ojczyzny, stawiają Przewielebnego ks. Prałata w gronie tych, którzy się dobrze ogólnej sprawie zasłużyli”. W czasie okupacji niemieckiej podjął działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej. Używał pseudonimu „Bud”. W 1942 r., z chwilą zorganizowania konspiracyjnego duszpasterstwa polowego Armii Krajowej został dziekanem Obszaru Południowego, obejmującego Okręgi Kraków i Śląsk. Przygotowywał kapelanów do służby konspiracyjnej, zaprzysięgał żołnierzy, odprawiał w lasach nabożeństwa dla oddziałów partyzanckich, prowadził nasłuch radiowy i redagował komunikaty. W latach 1947-1952 był kapelanem w Zakładzie Psychiatrycznym w Kobierzynie. Od 2 maja 1952 r. kierował domem wczasowym dla księży w Krynicy. Zasłynął jako wybitny kaznodzieja. Zostawił bogatą spuściznę literacką z zakresu duszpasterstwa wojskowego i kaznodziejstwa. Już w czasie wojny wydał praktyczną książeczkę do nabożeństwa dla żołnierzy. W wydawnictwie księży Michalitów w Miejscu Piastowym wydał kilka książek zawierających głównie kazania, przemówienia lub rozważania: Na przełomie czasów. Kazania okolicznościowe (1926), Kazania o męce pańskiej (1927), Ave Maria (1928), Rok Boży. Przemówienia niedzielne i świąteczne (1929, Droga życia (1934), Królowa wiosny. Przemówienia majowe (1935). Ogłosił także m.in. instrukcję Przysposobienie wojskowe katolickiego duchowieństwa („Kwartalnik Poświęcony Sprawom Katolickiego Duszpasterstwa Wojskowego w Polsce”, nr 2-4, 1931, nr 1-4, 1932). Współpracował z pismem księży Michalitów „Powściągliwość i Praca”, a w Księdze pamiątkowej 70-lecia Państwowego Gimnazjum imienia króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. 1868-1938 (Jasło 1938) zamieścił Wspomnienia z czasów szkolnych. Zostawił w rękopisie Pamiętnik wojny światowej 1914-1917.        
Zmarł 25 marca 1955 r. w Krakowie. Spoczywa na cmentarzu Rakowickim.       
Odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi. Posiadał godność tajnego szambelan Jego Świątobliwości. Jego imię nosi ulica w Brzostku koło Jasła.      
Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu, tabela służbowa; Archiwum Państwowe w Krakowie, akta parafii garnizonu krakowskiego; Centralne Archiwum Wojskowe AP 749; Bialic Dominik, Niezgoda Piotr, [w:] Polski Słownik Biograficzny, Wrocław-Warszawa-Kraków 1978, t. XXIII/1, s. 153-154; Czarnecka Regina, Organizacja Sztabu Generalnego WP (Naczelne Dowództwo WP) w latach 1918-1921, „Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej”, nr 26, 2003; Czernicki Zygmunt Adam, Schematyzm Kościoła Rzymsko-Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z mapą diecezji i dodatkiem spisu polskich parafii i polskiego duchowieństwa w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Stan z 1 stycznia 1925 r., Kraków 1925, s. 281; Dziennik Personalny, nr 1, 1930, s. 2; Elenchus cleri dioecesis rit. lat. premislensis pro Anno Domini 1921, 1923, 1924, Premisliae 1921, 1923, 1924, wg indeksu; Elenchus venerabilis cleri Archidioecesis Cracoviensis pro Anno Domini 1926, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939, Cracoviae 1926, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939, wg indeksu; Gruczyński K., Ks. płk, prał. Piotr Niezgoda, „Zamiast listu - miesięcznik kapelanów w stanie spoczynku”, nr 4, 1998, s. 13-16; Hanak Danuta, Oddział IV Naczelnego Dowództwa WP 1918-1920, „Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej”, nr 20, 1997, s. 36; Handbuch des Allerhöchstein Hofes und des Hofstaates seiner k. und k. apostolischen Majestät für 1918, Wien 1918; Kronika Diecezji Przemyskiej, 1901, s. 282, 1902, s. 286, 1903, s. 344, 1906, s. 152, 1907, s. 336, 1918, s. 213, 1919, s. 119, 1922, s. 76; Kryska-Karski Tadeusz, Żurakowski Stanisław, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991, s. 137; Niezgoda Józef, Problematyka moralna zawarta w kazaniach do żołnierzy ks. Piotra Niezgody, Lublin 1990, praca magisterska; Niezgoda Piotr, Na przełomie czasów. Kazania okolicznościowe, Miejsce Piastowe 1926; Niezgoda Piotr, Kazania o męce pańskiej, Miejsce Piastowe 1927; Piotr Niezgoda, Ave Maria, Miejsce Piastowe 1928; Niezgoda Piotr, Rok Boży. Przemówienia niedzielne i świąteczne, Miejsce Piastowe 1929; Niezgoda Piotr, Droga życia, Miejsce Piastowe 1934; Niezgoda Piotr, Królowa wiosny. Przemówienia majowe, Miejsce Piastowe 1935; Niezgoda Piotr, Wspomnienia z czasów szkolnych, [w:] Księga pamiątkowa 70-lecia Państwowego Gimnazjum imienia króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle 1868-1938, Jasło 1938, s. 89-98; Podlewski Stanisław, Wierni Bogu i Ojczyźnie. Duchowni katoliccy w walce o niepodległość Polski w II wojnie Światowej, Warszawa 1982, wg indeksu; Rąb Jan, Słownik biograficzny wybitnych ludzi jasielskiego, mps; Rocznik diecezji przemyskiej ob. łac. na rok 1938, Przemyśl, 1938, wg indeksu; „Rozkaz Wewnętrzny do Katolickiego Duchowieństwa Wojskowego w Polsce’, nr 18, 1919; nr 2, 1920; nr 17, 25, 1926; nr 9, 1928; nr 18, 1929; nr 4, 7, 1930; nr 1, 1931; Rzeszut Czesław, Kazania o Męce Pańskiej ks. Piotra Niezgody w świetle ówczesnej teorii homiletycznej, Lublin 1988, praca magisterska; Schematismus dioecesis premislensis rit. lat. pro Anno Domini 1917, Premisliae 1916, wg indeksu; Schematismus universi venerobilis cleri saecularis et regularis dioecesis rit. lat. premislensis pro anno Domini 1895, 1896, 1897, 1898, 1899, 1900, 1901, 1902, 1903, 1904, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909, 1910, 1911, 1912, 1925, 1926, 1927, 1929, 1932, 1934, 1935, 1937, Premisliae 1895, 1896, 1897, 1898, 1899, 1900, 1901, 1902, 1903, 1904, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909, 1910, 1911, 1912, 1925, 1926, 1927, 1929, 1932, 1934, 1935, 1937, wg indeksu; Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1887, Jasło 1887, s. 76; Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1888, Jasło 1888, s. 66; Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1890, Jasło 1890, s. 82; Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1891, Jasło 1891, s. 28; Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1892, Jasło 1892, s. 29; Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Gimnazyum w Jaśle za rok szkolny 1894, Jasło 1894, s. 18; ks. Stanaszek Bogdan, Brzostek i okolice, Brzostek 1997; Udział kapelanów wojskowych w drugiej wojnie światowej, red. ks. Julian Humeński, Warszawa 1984, wg indeksu; Waszkiewicz Zofia, Duszpasterstwo w siłach zbrojnych Drugiej Rzeczypospolitej (1918-1939), Toruń 2000, wg indeksu; Wykaz duchowieństwa wojskowego oraz kościołów i kaplic wojskowych wyznania katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej 1925 rok, Warszawa 1925, s. 10-11, 15, 21; Wykaz duchowieństwa wojskowego oraz parafii, kościołów i kaplic wojskowych wyznania katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej na 1926, 1927, 1928, 1929, 1930, 1931, 1932 rok, Warszawa 1926, s. 10-11, 17, 25; 1927, s. 10, 19; 1928, s. 10, 19; 1929, s. 10, 19, 31; 1930, s. 10, 20; 1931, s. 42; 1932, s. 39; informacje
<span style="font-size:10.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:"Times New Roman",serif" />Bogusława Szwedo;